Özdüşünümsel bir anlatıcının bazı temel özellikleri şunlardır:
* Doğrudan okuyucuya hitap etmek: Anlatıcı, "siz" veya "sevgili okuyucu" gibi ifadeler kullanarak okuyucuyla doğrudan konuşabilir.
* Anlatıya yorum yapma: Anlatıcı hikayedeki tutarsızlıklara dikkat çekebilir, kendi önyargılarını açıklayabilir, hatta bilgi eksikliğinden dolayı özür dileyebilir.
* Kendi güvenilirliklerini sorgulamak: Anlatıcı, anlattığı olaylardan emin olmayabilir veya durumu anlama konusundaki kendi sınırlamalarını kabul edebilir.
* Hikayenin kurgusal doğasının kabulü: Anlatıcı hikayeden "masal", "anlatı" veya "kurgu" olarak söz edebilir.
* Okuyucunun beklentileriyle oynamak: Anlatıcı kasıtlı olarak okuyucuyu yanıltabilir veya olaylar hakkında belirsizlik duygusu yaratabilir.
Edebiyatta öz-düşünümsel anlatıcıların bazı örnekleri şunlardır:
* F. Scott Fitzgerald'ın "The Great Gatsby" adlı eserindeki anlatıcı: Anlatıcı Nick Carraway sıklıkla hikayedeki kendi rolü hakkında yorum yapar, kendi güvenilirliğini sorgular ve tanık olduğu olaylar üzerine düşünür.
* Mark Twain'in "Huckleberry Finn'in Maceraları" kitabındaki anlatıcı: Anlatıcı olarak Huckleberry Finn doğrudan okuyucuya hitap ediyor, hikaye hakkında yorum yapıyor ve hatta eğitim eksikliğinden dolayı özür diliyor.
* Milan Kundera'nın "Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği" adlı eserindeki anlatıcı: Anlatıcı doğrudan okuyucuya hitap ederek felsefi yansımalar sunar ve varoluşun doğasını sorgular.
Yazarlar, özdüşünümsel bir anlatıcı kullanarak daha karmaşık ve ilgi çekici bir okuma deneyimi yaratabilir, okuyucuyu hikaye anlatımının doğasını ve anlatıcının rolünü düşünmeye zorlayabilir.